Ταξιδεύοντας στην Κρακοβία

ΦΩΤΟ: ΝΤΙΝΟΣ ΓΙΩΤΗΣ - Νοέμβριος 2008

Βρέθηκα στην Κρακοβία, τον περασμένο Σεπτέμβριο, στα πλαίσια του φόρουμ του Συμβουλίου της Ευρώπης για τον Κινηματογράφο και είχα την ευκαιρία από τη μια να θαυμάσω μια πανέμορφη μεσαιωνική πόλη και από την άλλη να ακούσω τον Αντρέι Βάιντα να μιλάει για το έργο της ζωής του.

Για μισή χιλιετία η Κρακοβία ήταν η βασιλική πρωτεύουσα της Πολωνίας. Εδώ βρίσκεται η έδρα ενός από τα παλαιότερα Πανεπιστήμια της Ευρώπης, του Jagiellonian University (1364). Με πάνω από 300 ιστορικά κτίρια, παλάτια, εκκλησίες η Στάρε Μιάστο (Παλιά Πόλη) θεωρείται σήμερα μια από τις καλύτερα διατηρημένες μεσαιωνικές πόλεις του κόσμου, ένα ανοιχτό μουσείο για τους χιλιάδες επισκέπτες της.

Η καρδιά της Κρακοβίας είναι η πλατεία Ρίνεκ Γκουόβνι, μια από τις μεγαλύτερες μεσαιωνικές πλατείες της Ευρώπης, που έχει διατηρηθεί αναλλοίωτη εδώ και 800 χρόνια. Στη μια άκρη της βρίσκεται ο γοτθικός ναός της Παρθένου Μαρίας, με τους περίφημους άνισους πύργους του, ένα αληθινό αριστούργημα του 14ου αιώνα. Ο χαμηλότερος πύργος του καταλήγει σε έναν αναγεννησιακό τρούλο, ενώ ο ψηλότερος σε μια μολυβένια γοτθική κορυφή, στεφανωμένη με το χρυσό στέμμμα, σύμβολο της Παναγίας, της "βασίλισσας της Πολωνίας”. Τα παλιά χρόνια, όταν κινδύνευε η πόλη, σήμαινε ο συναγερμός από το παρατηρητήριο του ψηλότερου πύργου. Ο θρύλος θέλει τον σαλπιγκτή να σκοτώνεται από ένα εχθρικό βέλος, πριν προλάβει να τελειώσει το συναγερμό. Σε ανάμνηση εκείνου του γεγονότος, ένας σαλπιγκτής βγαίνει, κάθε ώρα, στην κορυφή του πύργου και παίζει το μισοτελειωμένο σκοπό. Τελετουργικό που αποτελεί θέαμα για τους χιλιάδες επισκέπτες που συρρέουν καθημερινά για να θαυμάσουν τον εσωτερικό διάκοσμο της εκκλησίας ή για να παρακολουθήσουν έστω και για λίγο τη λειτουργία.

Στην άλλη άκρη της πλατείας Ρίνεκ Γκουόβνι υψώνεται στα 70 μέτρα ο πύργος του Δημαρχείου, ό,τι απέμεινε από το παλιό γοτθικό δημαρχείο του 14ου αιώνα. Αρκετές φορές τον χρόνο, με την ευκαιρία μιας γιορτής, νέοι και νέες φορώντας παραδοσιακές στολές, προσφέρουν στους επισκέπτες τοπικά εδέσματα.

Εντυπωσιακή είναι η σκεπαστή αγορά Σουκιενίτσε, μήκους 100 μέτρων, με τα γοτθικά αψιδωτά ταβάνια.Ξεκίνησε να χτίζεται τον 14 αι., για την εξυπηρέτηση του εμπορίου της εποχής και σήμερα αποτελεί την τουριστική ατραξιόν για τους επισκέπτες της πόλης, γεμάτη με καταστήματα ειδών λαϊκης τέχνης, σουβενίρ και κοσμήματα, φτιαγμένα συνήθως από κεχριμπάρι.

Το πιο γνωστό σουβενίρ είναι ο δράκος της Κρακοβίας, το σύμβολο της πόλης. Ο δράκος που βγάζει φλόγες είναι ένας τοπικός θρύλος, σύμφωνα με τον οποίο σε μια σπηλιά, δίπλα στις όχθες του ποταμού Βιστούλα και κάτω από το κάστρο Βάβελ, ζούσε ένας φοβερός δράκος που έτρωγε παρθένες. Ο βασιλιάς του κάστρου διέταξε να γεμίσουν μια προβιά με θειάφι και να ταίσουν το δράκο με αυτό. Το θειάφι έκαψε το στομάχι του δράκου που ήπιε αχόρταγα νερό από το ποτάμι και τελικά έσκασε. Σήμερα η σπηλιά του δράκου είναι επισκέψιμη για όσους αρέσκονται στα παραμύθια με τους δράκους, ενώ για τους ρομαντικούς μια βόλτα στο Βιστούλα ενδείκνυται.

Δίπλα στον ποταμό Βιστούλα, στην κορυφή ενός λόφου ορθώνεται το επιβλητικό κάστρο του Βάβελ, με τα τείχη, τις πολεμίστρες και τους πύργους του, που σε ταξιδεύουν στον καιρό των ιπποτών. Εδώ δημιουργήθηκε η πρώτη οχυρωμένη πόλη που αποτέλεσε τον πυρήνα της σημερινής Κρακοβίας. Το κάστρο, στο πέρασμα των αιώνων, υπέστη πλήθος επιδρομών από τους Σουηδούς, Πρώσους, Αυστριακούς, αλλά άντεξε. Σήμερα ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφθεί το Βάβελ και να θαυμάσει το Ζάμεκ Κρουλέβσκι, του 16ου αιώνα, ένα από τα πιο όμορφα αναγεννησιακά ανάκτορα με την θαυμάσια εσωτερική αυλή τουπεριστοιχισμένη από δύο ορόφους τοξοστοιχιών, τα βασιλικά δώματα και τα αριστουργηματικά παρεκκλήσια. Στο μεγαλοπρεπή βασιλικό καθεδρικό γίνονταν για 500 και πλέον χρόνια οι στέψεις, οι γάμοι και οι κηδείες των Πολωνών βασιλιάδων.

Ωστόσο η Κρακοβία δεν είναι μόνο ένας τουριστικός προορισμός. Μέσα στο μεσαιωνικό σκηνικό είναι ενταγμένα με καλαίσθητο τρόπο πνευματικά ιδρύματα, σοφιστικέ εστιατόρια, καφέ και μπαρ. Σήμερα η πόλη, γενέτειρα καλλιτεχνών όπως ο Αντρέι Βάιντα και ο Ρομάν Πολάνσκι, είναι το πολιτιστικό κέντρο της Πολωνίας, συνεχίζοντας την πνευματική δραστηριότητα αιώνων. Οι 170.000 (!) φοιτητές των πανεπιστημίων της Κρακοβίας της δίνουν ένα μοντέρνο χρώμα και την κάνουν να πλημμυρίζει από ζωή μέχρι τις πρώτες πρωϊνές ώρες.